QUY TRÌNH NUÔI GÀ THẢ VƯỜN

Phần 1: Chuồng trại và điều kiện chăn nuôi

Các giống gà nội Việt Nam như gà Mía, Ri, Đông tảo và gà Chọi có chất lượng thịt và trứng cao, tự kiếm ăn tốt, thích ứng tốt với điều kiện chăn thả của các vùng sinh thái khác nhau.

Tuy nhiên các giống  gà này có năng suất thấp nên không phát triển rộng rãi trong sản xuất để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng hiện nay. Do vậy các nhà khoa học đã tạo ra các công thức lai giữa các giống gà nội với gà lông màu tạo gà lai lông màu nuôi thả vườn có ngoại hình săn chắc, màu lông đa dạng phù hợp thị hiếu của người tiêu dùng.

Các giống gà này có năng suất cao hơn hẳn các giống gà nội: gà Mía lai gà Hung có khối lượng lúc 13 tuần tuổi là 1,4-1,5 kg; gà Mía lai Lương Phượng là 1,8-1,9 kg lúc 13 tuần tuổi (gần tương đương với khối lượng gà Lương Phượng), có khối lượng 1,5-1,6 kg lúc 10 tuần tuổi; gà Mía lai Kabir có khối lượng 1,7-1,9 kg;  gà  Ri lai Lượng Phượng lúc 12 tuần tuổi đạt 1,5-1,7 kg. Chất lượng thịt  thơm ngon, sức kháng bệnh tốt (tỷ lệ nuôi sống đạt từ 93-97%), gà có khả năng tự kiếm thức ăn cao, phù hợp với phương thức nuôi chăn thả và bán chăn thả. Vì vậy, các giống gà này cần được phát triển và khai thác rộng rãi trong sản xuất nhằm tạo ra các sản phẩm có tính hàng hóa, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng hiện nay đối với các sản phẩm chất lượng cao này. Do vậy, cần có một qui trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng gà lai lông màu thả vườn để áp dụng và phát triển vào chăn nuôi các giống gà này.

I.  CHUỒNG TRẠI VÀ ĐIỀU KIỆN CHĂN NUÔI

1.1. Yêu cầu chung

Xây dựng chuồng trại đảm bảo thông thoáng về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Nền chuồng nên láng phẳng bằng xi măng, mỗi chuồng cần có hiên rộng từ 1-1,5m để tránh mưa gió hắt vào. Chuồng nuôi đảm bảo khô ráo và đặc biệt phải có ánh nắng chiếu vào.

Bãi chăn thả có độ dốc từ 5 - 45⁰, không đọng nước, có cây tạo bóng mát, thông thoáng tốt. Bãi chăn thả có thể lợi dụng vườn cây ăn quả, hoặc các đồng ruộng khô ráo sau thu hoạch,... gà sẽ tận dụng được các loại cây xanh, sâu bọ, côn trùng, sỏi cát của vườn, đồng thời diệt được cỏ dại, sâu hại cho cây ăn quả. Bãi chăn thả rộng có thể chia thành nhiều khu để chăn thả luân phiên và tẩy uế, sát trùng được thuận lợi. Diện tích bãi chăn tối thiểu 3 m²/con. Trong bãi chăn có thể nuôi giun đất tạo nguồn thức ăn bổ sung đạm cho gà và kích thích gà vận động.

Khu vực chăn nuôi phải có hàng rào hoặc tường bao chắn xung quanh, có hệ thống cổng ra vào, hệ thống hố sát trùng, tắm gội thay quần áo bảo hộ trước khi vào khu vực chăn nuôi. Nếu chăn nuôi hộ gia đình thì phải có quần áo ở khu chăn nuôi và phải có bảo hộ lao động như ủng, khẩu trang....

Phun sát trùng toàn bộ phương tiện khi ra vào khu vực chăn nuôi có thể là hệ thống phun tự động hoặc có người trực để phun khử trùng.

Hạn chế sự tham quan ra vào khu vực chăn nuôi, không nên nuôi các vật nuôi khác như chó, mèo… trong khu vực chăn nuôi (nếu nuôi phải nhốt lại).

Khu vực chăn nuôi phải tách riêng với các khu vực phục vụ chăn nuôi khác như kho thức ăn, trạm ấp trứng, kho đựng chất độn chuồng. Đặc biệt là khu vực chứa phân phải có mái che, cách xa khu chăn nuôi và phải ở cuối hướng gió. Xây dựng hệ thống đường đi và thoát nước theo hệ thống chuồng nuôi. Xây dựng chuồng cách chuồng từ 20-30m. Chuồng nuôi phải cách xa nơi ở ít nhất là 30m. Phải có khu vực xử lý xác gà ốm, chết, tốt nhất là xây lò thiêu xác gia cầm thủ công. Khu vực này phải phun sát trùng thường xuyên.

1.2. Chuồng trại

Chuồng nuôi thực hiện phương thức "cùng vào - cùng ra" như vậy sẽ không chỉ ngăn chặn được bệnh tật mà còn hạn chế sự phát triển của mầm bệnh.

Trước khi nuôi gia cầm phải tẩy rửa vệ sinh toàn bộ chuồng trại và khu vực chăn nuôi, phun thuốc sát trùng có thể dùng: Biocid 0,3%, Virkon 0,5%, BKA 0,3%,... quét vôi trắng nền chuồng, tường và hành lang chuồng nuôi, để khô và phun lại lần cuối trước khi thả gia cầm vào nuôi 1 ngày. Sau khi phun 5 giờ, mở cửa cho thông thoáng bay hết mùi rồi mới cho gà vào. Nếu khu đã chăn nuôi thì phải có thời gian để trống chuồng ít nhất là 2 tuần (sau khi đã dọn rửa phun khử trùng và quét vôi) thì mới đưa gia cầm vào nuôi.

Chuồng nuôi phải đảm bảo thông thoáng, nhưng tránh gió lùa. Chuồng úm gà 1 ngày tuổi phải che kín, sự thay đổi không khí gần như bằng không. Khoảng 3 ngày sau cần phải thay đổi không khí với tốc độ 0,2 m/giây để tránh bị ẩm thấp, ngột ngạt làm gà chậm phát triển. Điều kiện ngột ngạt có thể làm cho bệnh tật phát sinh, các bệnh ký sinh trùng, bệnh cầu trùng phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt.

Lối ra vào chuồng nuôi phải có hố sát trùng hoặc phải có khay đựng thuốc sát trùng (Crezin 3%, foocmon 2% hoặc vôi bột) để sát trùng ủng và xe cải tiến trước khi vào chuồng nuôi.

Bãi chăn thả phải được vệ sinh phun thuốc sát trùng và rắc vôi bột trước và sau mỗi đợt nuôi gà.

1.3. Chuẩn bị dụng cụ chăn nuôi

Các dụng cụ chăn nuôi như máng ăn, máng uống, cót quây gia cầm… phải được tẩy rửa, phun thuốc sát trùng và phơi nắng cho khô. Phơi khô phun hoặc xông bằng thuốc tím và focmon chất độn chuồng. Độ dày của chất độn chuồng tùy thuộc vào  mùa vụ.

Các thiết bị chăn nuôi như chụp sưởi, máng ăn, máng uống phải được sắp đặt sẵn ở trong quây và phải bật chụp sưởi cho ấm trước khi thả gà mới nở vào. Xung quanh chuồng phải  chuẩn bị hệ thống bạt che, các bạt này cũng phải được phun khử trùng hoặc xông focmon trước khi đưa vào sử dụng. Xác định diện tích nền chuồng để quây gia cầm cho thích hợp.

KỸ THUẬT NUÔI HEO THỊT QUY MÔ NÔNG HỘ

PHẦN MỘT: CHUỒNG TRẠI TRONG CHĂN NUÔI HEO

I. NGUYÊN TẮC BỐ TRÍ VÀ QUẢN LÝ CHUỒNG TRẠI :

Môi trường chăn nuôi cần thích hợp cho heo tăng trưởng, sinh sản thuận lợi , hạn chế tối đa các cơ hội mầm bệnh phát triển, lây lan. Nguyên tắc chung về việc bố trí và quản lý chuồng trại chăn nuôi cần đạt các tiêu chuẩn sau :

1) Khô ráo - thoáng mát - sạch sẽ - yên tĩnh.

2) Không nuôi chung heo với các loại gia súc, gia cầm khác trong cùng chuồng, trại.

3) Khu vực chăn nuôi có tường, rào cách biệt với nơi sinh hoạt và ngăn chặn các loại động vật khác xâm nhập.

4) Hạn chế việc ra vào khu vực chăn nuôi và luôn thực hiện biện pháp sát trùng người, phương tiện ở lối ra vào.

II. VỊ TRÍ VÀ CÁC YÊU CẦU VỆ SINH :

1). Vị trí :

Nên bố trí chuồng nuôi ở địa thế nhận được nhiều nắng buổi sáng (theo hướng đông hoặc đông nam). Địa điểm dựng chuồng trại thuận tiện cho việc đi lại, vận chuyển, chăm sóc và có rào, tường tách biệt với nơi sinh hoạt của gia đình, khu dân cư, các nơi sinh hoạt công cộng.

Chuồng trại phải được che chắn mưa tạt, gió lùa, gió lộng, nắng nóng buổi trưa. Nên trồng cây xanh xung quang để tạo bóng mát và chắn gió.

2). Yêu cầu vệ sinh :

Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm nên sử dụng các loại vật liệu xây dựng chuồng trại ít dẫn nhiệt ; đồng thời, thực hiện công việc vệ sinh thường xuyên hàng ngày, định kỳ sát trùng chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi ít nhất 15 ngày một lần ; ngaoif ra, cần sát trùng vào các thời điểm : chuyển heo lẻ bầy nuôi thịt, chuẩn bị bắt heo mới về và sau mỗi đợt xuất bán.

Các hóa chất thông thường dùng sát trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, khu vực xung quang chuồng trại là nước vôi 20% (pha 20 kg vôi sống trong 100 lít nước để quét vách, cửa và các phần khác của chuồng), các loại thuốc sát trùng như : TH4, Pacoma, Virkon' S, Biodin, Lindores... Lưu ý khi dùng bất kỳ loại thuốc sát trùng nào cúng đều pahir thực hiện đúng và đầy đủ hướng dẫn của nơi sản xuất ghi trên nhãn của loại thuốc sát trùng đó.

II). KẾT CẤU CƠ BẢN CHUỒNG TRẠI :

1). Nền chuồng :

Cần đắp cao hơn mặt đất xung quanh ít nhất là 20 cm để tiện thoát nước, tránh ẩm thấp. Nền cần xây móng vững chắc, tráng xi măng hay lót tấm đan đảm bảo không bị sụp lở, không bị ẩm hay đọng nước. Không nên tráng nền quá láng để tránh heo bị trợt té nhưng cũng không quá nhám khó dọn phân, rửa chuồng. Nền có độ nghiêng 1 - 2% về phía mương thoát (tức có độ dốc 1 - 2 phân cho mỗi mét tới) để nước dội rửa chảy thoát nhanh, mau ráo. Mương thoát nước cần thường xuyên dọn sạch sẽ để thoát phân, nước rửa chuồng và các chất thải về nơi xử lý (hố ủ phân, hố chôn, ao sinh học, ủ biogas...)

2). Vách và cửa chuồng :

Nên làm vách ngăn các ô chuồng bằng song cây, song sắt để tạo môio trường thông thoát, hạn chế xây vách bằng gạch để giảm nóng ; nếu xây vách bằng gạch thì nên chừa các khe hở như hông gió. Chiều cao của vách từ  0,8 – 1 mét là phù hợp.

Cửa chuồng heo cần rộng và thiết kế sao cho tiện lợi trong việc đóng mở lúc ra vào chăm sóc và di chuyển heo khi cần. Chất liệu làm cửa phải vững chắc vì heo có thói quen cắn phá phần cửa, tốt nhất là làm cửa song sắt.

3). Kích thước ngăn chuồng:

Nhằm thuận tiện chăm sóc, thông thường độ sâu thích hợp của ngăn chuồng (từ vách phía ngoài cửa đến vách trong đối diện) từ 2,5 - 4 mét tùy điều kiện xây dựng.

Nhu cầu về diện tích cho heo thịt các lứa tuổi như sau : heo từ 2-3 tháng tuổi cần khoảng 0,5 m2/con ; heo từ 3 tháng đến lúc xuất chuồng cần 0,8 - 1 m2/con.

Tuỳ khả năng xây dựng và quy mô nuôi để thiết kế, xây dựng trại với các ngăn chuồng theo kiểu trại 1 dãy, 1 hành lang chăm sóc và 1 hệ thống mương thoát nước, chất thải ở phía sau hoặc kiểu trại 2 dãy, 1 hành lang chăm sóc giữa 2 dãy và 2 hệ thống mương thoát dọc theo hai bên trại.

4). Mái chuồng:

Ở nông thôn, dùng mái lợp lá hoặc tranh là thích hợp nhất vì chi phí thấp và tạo môi trường thoáng mát cho heo. Thông thường mái chuồng cao khoảng 2,5-3 mét ; nếu lợp tôn kẽm, tôn fibro xi-măng, tôn nhựa tổng hợp thì nên tăng độ cao để giảm bớt sức nóng. Ngoài ra, trong các tháng mùa khô nên có biện pháp giảm nóng như : phun nước trên mái chuồng, lắp đặt hệ thống ống nước phun sương, quạt thông gió trong chuồng nuôi.

5). Xử lý phân và nước thải :

Cần có biện pháp xử lý phân và nước thải tốt để chuồng, trại luôn được sạch sẽ, ngăn chặn mầm bệnh lưu tồn và hạn chế ô nhiễm ô trường. Tuỳ điều kiện mỗi nơi, có thể làm hầm ủ phân hay ủ khí sinh học (biogas) bằng hầm xây hoặc túi nhựa để diệt các loại ký sinh trùng trong phân, nước thải, có thêm nguồn phân chuồng tốt cho cây trồng và khí đốt tại chỗ.

Hầm ủ phân, hầm hoặc túi ủ khí sinh học nên bố trí ở phía ngoài và phía vách sau của chuồng. Cách tính toán thể tích hầm ủ hay túi biogas dựa trên khối lượng phân và nước tiểu của tổng đàn heo nuôi. Có thể tham khảo lượng phân và nước tiểu thải ra đối với heo các lứa tuổi như sau để tính toán : Trung bình mỗi ngày 1 heo lứa thải 1 – 1,3 kg phân và 1 lít nước tiểu ; heo nặng từ 60 – 100 kg thải 5 – 8 kg phân và 2,5 – 4,5 lít nước tiểu ; heo nái cùng bầy heo con thải 12 – 15 kg phân và 6 – 8 lít nước tiểu.

6).Vật dụng cho ăn và uống :

6.1) Máng ăn :

Tuỳ theo điều kiện riêng và quy mô chăn nuôi, có thể sử dụng các loại máng ăn bằng sành, gỗ và tiện lợi hơn hết là sử dụng các loại máng ăn bán tự động để tiết kiệm công lao động.

6.2) Máng uống :

Tốt nhất là sử dụng các loại núm uống tự chảy vì cung cấp nước thích hợp với nhu cầu uống nước trong từng lúc của heo nên giúp heo tăng trưởng, sinh sản thích hợp ; đồng thời còn giúp tiết kiệm nước, công lao động, thuận tiện cho việc pha thuốc, chất bổ sung dinh dưỡng đúng liều lượng và giúp chuồng trại khô sạch hơn. Núm uống được lắp đặt ở độ cao cách nền chuồng từ 25-40 cm, mỗi núm uống có thể sử dụng chung cho 5-7 heo.

TUY NHIÊN HIỆN NAY, BÀ CON CHĂN NUÔI NÊN ÁP DỤNG LÀM CHUỒNG THEO CÔNG NGHỆ CHĂN NUÔI HEO THỊT TRÊN ĐỆM LÓT SINH THÁI ĐÃ ĐƯỌC BỘ NÔNG NGHIỆP CÔNG NHẬN LÀ TIẾN BỘ KỸ THUẬT TỪ THÁNG 10.2013

Link hướng dẫn về Đệm Lót Sinh Thái: 

http://www.chephamsinhhoc.net/che-pham-bo-sung/dem-lot-sinh-thai/dem-lot-len-men-su-dung-trong-chan-nuoi-heo-lon.html