GIẢI PHÁP CHỐNG NÓNG CHO
VẬT NUÔI
Những
ngày qua thời tiết khí hậu có biến đổi bất thường, thường xuất hiện các đợt
nắng nóng kéo dài nhiệt độ tăng quá cao (thường 5 đến 7 ngày liền sau đó giảm
nhiệt và tiếp tục một đợt tiếp theo). Sau những đợt nắng nóng thường xuất hiện
có mưa, giông bão, thời tiết biến đổi rất khó lường. Với thời tiết này đã làm
ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ đàn gia súc gia cầm, nguy cơ bùng phát dịch
bệnh là rất cao.
Trại
bò thịt tại xã Minh Châu thực hiện việc chống nóng cho bò thịt
Để chủ
động phòng chống dịch bệnh và nâng cao sức khoẻ cho đàn gia súc gia cầm, người
chăn nuôi cần thực hiện tốt các giải pháp kỹ thuật như
sau:
Thứ
nhất: Việc nhập giống tăng đàn và vận chuyển gia súc gia
cầm
Tốt
nhất nhập giống ở những cơ sở sản xuất giống có uy tín, đủ điều kiện, không
nhập ở những nơi đang có dịch bệnh. Cần kiểm tra, xem xét kỹ về chất lượng giống
cũng như việc tiêm phòng đủ thời gian miễn dịch mới vận chuyển đi. Việc vận
chuyển giống về địa phương cần thực hiện tốt quy trình kiểm dịch vận chuyển
theo quy định.
Khi
vận chuyển gia súc gia cầm trong những ngày nắng nóng nên thực hiện vào buổi
sáng sớm và chiều mát. Phương tiện vận chuyển cần được che nắng kín, trên xe có
thể cho lá cây tươi để làm mát cho con vật. Nếu vận chuyển đường dài chú
ý cho gia súc gia cầm nghỉ ngơi hợp lý, vào các thời điểm buổi trưa
nên để gia súc gia cầm vào nơi mát, đưa con vật vào nơi có nhiều lùm cây
để chăm sóc bổ sung thức ăn, nước uống cũng như kiểm tra sức khỏe con
vật trong quá trình vận chuyển. Nên giãn mật độ nhốt gia súc gia cầm trên
phương tiện vận chuyển, đồng thời che chắn làm mát cho gia súc gia cầm ngay trên
phương tiện vận chuyển như để cành cây nhiều lá trên xe, có đệm lót tốt, có bạt
che ánh nắng mặt trời xung quanh phương tiện…
Khi
vận chuyển về đến chuồng nuôi cần giảm nhiệt cho con vật thích nghi từ từ,
không để con vật thay đổi nhiệt độ một cách đột ngột. Với trâu bò, lợn
đưa vào nơi mát cho nghỉ ngơi không nên dùng nước tắm ngay để tránh cho trâu bò,
lợn bị cảm do thay đổi nhiệt độ đột ngột (thực tế nhiều trường hợp khi vận
chuyển trâu bò, lợn về thấy nắng nóng quá quá đã dùng nước tắm hoặc xả nước
luôn vào con vật làm cho con vật bị sốc, cảm gây chết). Trường hợp trong đàn
có gia súc gia cầm khi vận chuyển về thấy có biểu hiện không bình thường (ủ
rũ, thở gấp, ho, sốt, đi đứng không bình thường...) cần tách riêng để theo dõi
điều trị đến khi trở lại bình thường mới cho nhập đàn.
Thứ
hai: Về chuồng trại và hệ thống làm mát
Chú
ý thiết kế các hệ thống che chắn bằng liếp, bạt, tấm lưới để chủ động che chắn
chuồng trại, diện tích che chắn nên có diện tích rộng để đảm bảo có độ phủ mát
tốt. Cần kiểm tra ngay các hệ thống làm mát trong chuồng nuôi gia súc gia cầm,
kịp thời cải tạo, sửa chữa, nâng cấp đảm bảo cho các hệ thống trên
sử dụng tốt. Với các trại chăn nuôi có chuồng nuôi khép kín (dạng chuồng
nuôi kín) cần kiểm tra và thực hiện nghiêm việc trực kỹ thuật, đề phòng mất
điện hoặc các hệ thống làm mát trong chuồng nuôi bị trục trặc, lỗi kỹ thuật,
không đảm bảo vận hành. Nên lắp đặt các hệ thống báo động tự động để kịp
thời giải quyết, khắc phục các sự cố về kỹ thuật xảy ra. Với chuồng nuôi
bò sữa có hệ thống làm mát trong chuồng nuôi (kể cả hệ thống trong chuồng và hệ
thống trên mái). Đảm bảo vận hành tốt hệ thống chống nóng tự động trong chuồng
nuôi cũng như trên mái. Thường xuyên kiểm tra nguồn nước làm mát, hệ thống quạt
điện để bò sữa luôn được mát.
Hàng
ngày phải đảm bảo vệ sinh cơ giới sạch sẽ từ trong ra ngoài xung quanh khu vực
chuồng nuôi, khu chăn thả, sân vận động với trâu bò. Khơi thông cống rãnh, không
để phân và chất thải ứ đọng sẽ phát sinh mầm bệnh, sử dụng các chế phẩm khử mùi
nhằm hạn chế mùi trong chuồng nuôi. Sau vệ sinh cơ giới có thể dùng nước rửa
chuồng, lưu ý khi rửa chuồng trại xong không nên để nước đọng trên nên
chuồng để tránh cho con vật uống phải nước bẩn trên nền chuồng. Thực
hiện phun thuốc sát trùng, diện tích phun thuốc sát trùng nên phun trên diện
rộng cả trong và ngoài chuồng nuôi (một số loại thuốc sát trùng có chất lượng
tốt, an toàn khi sử dụng như Vikol, Haniodin, Halamit...). Với môi trường xung
quanh chuồng nuôi cần tăng cường phát quang bụi rậm để tránh ruồi muỗi, côn
trùng, không để nước đọng và định kỳ phun thuốc sát trùng để hạn chế, ngăn
chặn mầm bệnh. Thực hiện tốt việc ủ phân, tốt nhất xử lý lượng phân của gia
súc gia cầm thải ra hàng ngày làm phân bón cho cây trồng hoặc làm thức ăn
cho cá, không để lượng phân tồn ứ đọng trong khu vực chuồng nuôi trong những
ngày hè. Tốt nhất đem ủ phân theo phương pháp ủ nhiệt để làm sạch môi trường và
làm phân bón cho cây trồng.
Thứ
ba: Về chế độ dinh dưỡng cho gia súc gia cầm
Đảm
bảo nghiêm ngặt chế độ nước uống đủ và sạch cho gia súc gia cầm, những ngày
nắng nóng nhu cầu cần nước trong cơ thể con vật là rất lớn nên tốt nhất là lắp
đặt hệ thống nước uống tự động cho con vật trong chuồng nuôi. Hàng ngày kiểm
tra thường xuyên lượng nước cung cấp và vệ sinh nguồn nước, có thể bổ sung trực
tiếp một số vitamin hoặc các nguyên tố vi lượng thông qua hệ thông nước uống để
giúp cho con vật hấp thu trực tiếp. Với trâu, bò, bò sữa cần tăng cường các
loại thức ăn thô xanh, một số thức ăn ủ chua đảm bảo cho con vật đủ no và tăng
cường quá trình trao đổi chất thông qua tập tính nhai lại ở trâu
bò.
Những
ngày nắng nóng con vật thường có nhiều biến đổi trong quá trình hấp thu,
trao đổi chất, việc ăn uống của con vật có nhiều thay đổi không bình
thường vì vậy cần tăng cường chế độ dinh dưỡng và bổ sung các loại khoáng,
Premix, Vitamin để nâng cao sức đề kháng cho con vật.
Thứ
tư: Về mật độ nuôi và chế độ vận động, tắm trải cho gia súc gia
cầm
Trong
chăn nuôi trâu bò, nhất là bò sữa cần đảm bảo chế độ vận động giúp cho trâu bò
khỏe mạnh, ăn, ngủ tốt hơn. Nên cho trâu bò vận động nhiều vào buổi sáng sớm
và chiều mát. Sau vận động tắm trải cho trâu bò, không tắm vào buổi trưa khi
thời tiết đang nắng nóng (thực tế đã có nhiều người chăn nuôi buổi trưa
thấy nắng quá đã tắm cho con vật, điều này là hoàn toàn không tốt, rất nguy
hiểm làm cho con vật bị cám nắng hoặc cảm nóng).
Những
ngày nắng nóng cần giãn mật độ nuôi nhốt trong chuồng nuôi đối với gia súc
gia cầm để tạo sự thông thoáng và cân bằng dưỡng khí trong chuồng nuôi. Lưu
ý trong chăn nuôi gia cầm, điều này rất quan trọng nhằm hạn chế dịch bệnh và
các bệnh về hô hấp (mật độ trung bình chăn nuôi gà thịt tốt nhất là 6 - 8
con/m2, với trâu bò đảm bảo 4 - 6 m2/con).
Khi
vận chuyển gia súc, gia cầm cũng lưu ý giảm mật độ trên xe so với ngày bình
thường để tạo độ thông thoáng trên phương tiện vận
chuyển.
Thứ
năm: Tiêm phòng và xử lý gia súc, gia cầm có biểu hiện không bình
thường
Những
ngày nắng nóng cần tăng cường hơn việc kiểm tra theo dõi đàn gia súc gia cầm.
Trường hợp thấy gia súc, gia cầm có những biểu hiện không bình thường cần
tách đàn cho nhốt riêng để kiểm tra, theo dõi và điều trị. Nếu số lượng nhỏ
(một vài con) không thấy biểu hiện lây lan thì áp dụng việc cho uống thuốc trợ
sức trợ lực, tạo sự thoáng mát cho con vật, khi trở lại bình thường, con vật
khoẻ mạnh cho nhập đàn. Trường hợp thấy gia súc gia cầm có biểu hiện triệu chứng
nặng (khó thở, ho, sốt, ủ rũ, đi lại không bình thường…) có biểu hiện
lây lan, cần báo ngay cán bộ thú y cơ sở để có biện pháp can thiệp kịp
thời.
Cần
kiểm tra việc tiêm phòng cho đàn gia súc gia cầm, trường hợp đến kỳ tiêm phòng
phải tiêm phòng ngay để chủ động tạo miễn dịch cho đàn gia súc gia cầm. Khi tiêm
phòng chú ý kiểm tra đàn gia súc, gia cầm khoẻ mạnh mới tiêm phòng. Thời điểm
tiêm phòng tốt nhất vào sáng sớm và chiều mát để đảm bảo chất lượng
vắcxin, tránh phản ứng, tạo miễm dịch tốt cho con vật khi tiêm
phòng.
Trường
hợp có gia súc bệnh chết phải đảm bảo việc tiêu hủy đúng nơi quy định không được
vứt xác động vật ra môi trường xung quanh làm lây lan dịch
bệnh.
Nguyễn Ngọc
Sơn
